Iran kent een zeer strenge internetcensuur. Volgens OpenNet Initiative, een organisatie die het filteren en controleren van internet en internetgebruik onderzoekt en in kaart brengt, is de internetcensuur in Iran zelfs een van de meest veelomvattende en ontwikkelde systemen ter wereld. Dit strikte censuurbeleid werd direct na de presidentverkiezing in 2009 goed zichtbaar: berichten op Iraanse sites over fraude tijdens de verkiezing werden tijdens en na de verkiezingsuitslag verwijderd. Websites van presidentskandidaten en diverse binnen- en buitenlandse nieuwssites werden geblokkeerd voor Iraanse internetgebruikers.

Ondanks de strenge blokkering en filtering van content op internet was er actief verzet tegen het censuurbeleid. Mensen probeerden de internetblokkades te omzeilen om toch hun meningen op het internet te kunnen verkondigen. Op Twitter zijn hier voorbeelden van te vinden. Twitter werd direct na de presidentsverkiezing het medium waarop het snelst en het eerst nieuws uit Iran bekend werd gemaakt. De netwerksite heeft er niet alleen toe geleid dat de Iraanse bevolking zijn berichten naar de buitenwereld kon sturen, maar had ook tot gevolg dat mensen uit de rest van de wereld zich wilden inzetten om de Iraanse bevolking te helpen bij hun verzet.

De invloed van Twitter

De verkiezingen in Iran worden waarschijnlijk nog lang herinnerd vanwege de rol die sociale media hebben gespeeld om de bevolking te helpen hun boodschap naar buiten te brengen. Of Twitter daadwerkelijk heeft gefungeerd als spreekbuis voor de Iraanse bevolking, valt echter te betwisten. Wel kunnen een aantal conclusies met zekerheid getrokken worden:

• De kracht van hashtags #
  Er ontstond snel na de verkiezing consensus onder gebruikers van Twitter om een bericht te plaatsen met daarin de hashtag “#iranelection”; “valuing said tweet as a relevant message related to the political events in Iran.” Twitteraars die deze hashtag in hun tweet gebruikten, benadrukten hiermee het belang van de aandacht die aan de kwestie geschonken zou moeten worden. Dringende, belangrijke of populaire zoektermen, zoals in het geval van de Iraanse verkiezing, worden snel opgepikt door andere gebruikers, die deze term weer verder verspreiden. Door dit sneeuwbaleffect kan een bepaald onderwerp in korte tijd intensief onder de aandacht gebracht worden.
  De hashtag “#IranElection” was wekenlang een van de meest populaire en veelgebruikte termen op Twitter. In de periode van 7 tot 26 juni 2009 werd ruim twee miljoen keer getwitterd over Iran. De top 10 procent van Iraanse Twitteraars waren verantwoordelijk voor 65,5 procent van deze tweets.

• Twitter als agendasetter
  Een plotselinge populariteit van een bepaald onderwerp op Twitter kan ervoor zorgen dat de traditionele media – nieuwszenders, kranten – zich geroepen voelen om meer of überhaupt aandacht aan dit onderwerp te schenken. De hashtag “#CNNfail”, waarmee gebruikers van Twitter duidelijk maakten dat zij vonden dat CNN steken liet vallen in de berichtgeving over de opstanden in Iran is hier een voorbeeld van. “Before the Twitter trends, CNN had relatively little coverage of the election results. After Twitter users blasted the news organization, CNN“s home page moved the story to the top.” Nadat CNN hun berichtgeving over Iran intensiveerde nam de stroom Twitter-aanklachten langzaam af.
  

Maar waar heeft deze golf van aandacht voor de situatie werkelijk toe geleid? Er is vooralsnog geen harde data over de daadwerkelijke impact van Twitter op de situatie in Iran, behalve de aandacht die in de westerse wereld ontstond voor de kwestie. De cijfers zijn indrukwekkend: miljoenen berichten op Twitter over Iran. Maar er is vrijwel geen informatie over de invloed die dit heeft gehad op de inwoners van Iran. Kase Wichman schrijft: “As painful as it may be to admit, no lives are being saved, and no change is being made [...]”.

@Oxfordgirl

Een voorbeeld is twitteraar Oxfordgirl: de voormalig journaliste uit Iran woont tegenwoordig in het Engelse Oxford en over haar wordt geschreven dat zij via Twitter mensenlevens heeft gered. “On a practical level it has saved lots of lives by warning people not to go down certain roads.” Het is echter onmogelijk om te bewijzen of de tweets van Oxfordgirl daadwerkelijk hebben gewaarschuwd en op deze manier slachtoffers hebben voorkomen. Van de ruim 10.000 followers van Oxfordgirl is verreweg het grootste deel niet van Iraanse afkomst of woonachtig in Iran. De meesten komen uit de westerse wereld en volgen Oxfordgirl hoogstwaarschijnlijk om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen. Want dat Oxfordgirl waardevolle informatie over de actuele situatie in het land verschaft is zeker: Matthew Weaver (The Guardian): “Over the last seven months Oxfordgirl has built a reputation as one of the most reliable sources of information on the turmoil. Since the disputed election last June she has posted more than 12.000 updates on Twitter, and has become convinced that the social networking site is helping to bring down the regime.”

Impact Twitter op machtsrelaties

De daadwerkelijke kracht die Twitter heeft is de grote aandacht die op korte termijn op wereldwijde schaal gegenereerd kan worden. Sociale groeperingen kunnen zich via het netwerk laten horen en bijval zoeken bij gelijkgestemden. Op deze manier kunnen traditionele media beïnvloed worden. Wat Iran betreft heeft Twitter de geïnstitutionaliseerde machtsrelaties beïnvloed en veranderd door communicatie over het onderwerp voor vele mensen, wereldwijd te faciliteren. Ook Oxfordgirl erkent de kracht van Twitter: “if it hadn“t been for Twitter a lot of people wouldn“t have got involved [in the unrest] and they wouldn“t know what“s going on.”

Voor mijn masteropleiding Nieuwe Media en Digitale Cultuur heb ik onderzoek gedaan naar de rol van Twitter in Iran na de presidentsverkiezingen in 2009. Dit artikel is een samenvatting van de paper die ik naar aanleiding van het onderzoek heb geschreven.
Download hier de volledige paper.

Be Sociable, Share!

•