Is het u opgevallen? Indonesië scoort goed in de statistieken van bijvoorbeeld Facebook en Twitter. Hoe is deze populariteit te verklaren? Wat zijn politieke, economische en culturele factoren die de impact en explosieve groei van sociale netwerken in De Gordel van Smaragd kunnen verklaren? Welke trends zijn waarneembaar? Veel Nederlanders zijn verrast over het succes van de social media in Indonesië. Deze CSN blog in drie delen geeft een inkijkje in social Indonesia. Dit is CSN blog Deel 1.

Deze CSN blog is geschreven door KREM social media strateeg Marcel van Kanten en de Indonesische communicatie-adviseur Lorraine Riva (foto).

FACTS & FIGURES

Volgens de Global WebIndex van augustus 2011 scoort Indonesië extreem hoog op high social engagement (actieve users in sociale netwerken) maar juist weer erg laag op high commerce engagement (verkoop online producten) in vergelijking met andere landen. Social networking is dus hot, maar het bedrijfsleven blijft nog achter.

Indonesië is met mindblowing cijfers 39,5 miljoen Facebook users (bron: Social Bakers) op 245,6 miljoen inwoners, (na de USA) het tweede Facebook-land ter wereld. Nederland staat op de 26ste plaats in de wereldranglijst. Indonesië genereert ook 15% van alle tweets wereldwijd en is daardoor het derde Twitter-land ter wereld, na USA en Brazilië. De Top 4 van Twitter-steden zijn de Javaanse plaatsen Jakarta, Yogyakarta, Surabaya en Semarang. De meeste inwoners leven ook op Java. Bali volgt op de 5de plaats. Maar liefst 87% van alle tweets worden verstuurd via smartphones. Indonesische bloggers zijn verenigd in meer van 20 actieve bloggercommunities. Zij ontmoeten elkaar jaarlijks op de conferentie Pesta Blogger.

FACEBOOK

De top 10 Facebook pagina’s overall lijst

Het TV entertainmentprogramma Dahsyat (de evenknie van onze eigen RTL boulevard) met maar liefst 5.161.903 likes, voert de lijst aan van de meest bezochte Facebook pagina’s in Indonesië. Bands en celebrities domineren de top 10 bezochte Facebook pagina’s met uitzondering van Batik Indonesia (traditionele stof) op nummer 4.

Batik revival

Een verklaring voor het afwijkende nummer 4, Batik is dat Indonesiërs heel trots zijn op dit erfgoed. Batik werd tot voor kort gezien als saai en werd door oudere mensen gedragen. Sinds een paar jaar maakt batik een geweldige come back. Sommige kantoren voeren zelfs vrijdag in als batikdag. Werknemers verschijnen dan op kantoor in batikkleren.

Solidariteit onder jongeren

Ruim 42% van de 39,5 miljoen Indonesische Facebook users bestaat uit de jongeren tussen 18 – 25 jaar. Dit verklaart het succes van de Facebook pagina’s in de categorie bands en celebrities op de overall lijst. De jongeren delen graag wat ze leuk vinden en hun vrienden volgen hun klakkeloos na. Immers in de vriendengroep is er een grote mate van solidariteit en behoefte om alles on- en offline te delen. Deze peer pressure maakt het de jongeren mogelijk hun eigen netwerk onbewust te laten groeien. Het gaat zelf zover dat pagina’s die zij leuk vinden hun online imago mede bepalen.

De top 10 pagina’s in de categorie van merken, producten, diensten en bedrijven bestaan uit:

Kleine bedrijven of zzp’ers maken gretig gebruik van Facebook accounts om hun waar te verkopen variërend van kleding, gebak, fotografie, gadget tot onroerend goed. De meesten promoten hun producten en diensten heel simpel, alleen door de vrienden op de foto van het product te taggen. Grotere bedrijven zoals Surfer Girl, Chocolatos, Starbucks Indonesia pakken het beter aan. Ze hebben meestal een eigen Facebook pagina waar ze dialoog aangaan met hun fans.

Data zijn op 30 augustus 2011 afgenomen van Saling Silang die o.a. het aantal likes en de groei van Facebook pagina’s monitort. De gegevens worden dagelijks ververst.

POLITIEKE FACTOREN

Haat – liefde verhouding

De Indonesische regering heeft een haat-liefde verhouding met de social media. Op juli 2011 deed president Yudhoyono de volgende euforische uitspraak tijdens de ASEAN conferentie op Bali: “Voor het eerst, een contrast met de afegelopen 40 jaar, worden wij geconfronteerd met een realiteit waarin de frequentie en intensiteit van contacten tussen onze inwoners – via TV, email, Twitter, Facebook – veruit de formele contacten tussen medewerkers bij de overheid overstijgen. Als tweede Facebook-land en derde Twitter-land ter wereld is Indonesië zich hiervan bewust. ASEAN moet vanuit een creatieve en open mind de kracht van sociale technologie omarmen om zo het contact van mens-tot-mens te bevorderen. Het opzetten van een ASEAN blogger community is zo’n innovatief initiatief. Er moeten er meer volgen.”

Deze uitspraak is vooral opmerkelijk omdat Yudhoyono op 30 mei 2011 nog de social media aanviel omdat zij leugens zouden verspreiden in de spraakmakende Nazaruddin corruptie case. Yudhoyono’s Minister van Communicatie Tifatul Sembiring gaat nog een stap verder en zegt dat sociale netwerken zoals Facebook & Twitter onder strikte controle moeten worden gebracht omdat zij destabiliserend kunnen uitwerken op de regering. Dit is een welbekende poging voor het invoeren van zelfcensuur. Het was Sembiring, een fervent Twitteraar, die censuur op de pornografische content op YouTube heeft toegepast. Hij heeft zelfs Blackberry leverancier RIM verzocht de toegang tot Blackberry Messenger in Indonesië te verschaffen voor de veiligheid van de natie.

Geen censuur

Twitter heeft in Indonesië vooralsnog geen last van de censuur. Tijdens de klopjacht op de politicus Nazaruddin in juni en juli was er een Twitteraccount op zijn naam die onthullingen uit de doeken deed vanuit zijn schuilplaatsen, onder andere over de betrokkenheid van de zoon van de president en een celebrity parlementslid. Er zijn ook Twitteraccounts die informatie over de vermeende complotten in de regering blootstellen. Benjamin Israel (48.811 followers) vermeldt informatie over een aantal ex-generaals die achter de schermen nog flink vinger in de pap hebben in de politiek. Zijn beweringen kwamen zelfs in de mainstream media terecht en hielden een tijdje de gemoederen bezig. Andere klokkenluiders houden zich bezig met de analyse van de komende presidentiële verkiezingen in 2014, zoals de verwachte kandidatuur van Aburizal Bakrie die door de modder affaire in Oost Java nauwelijks steun geniet en de populaire Sri Mulyani oud Minister van Financiën, nu een van de directeuren van de Wereldbank.

Twitter oorlogen

Indonesiërs nemen geen blad voor de mond (meer) op social media (vooral op Twitter en blogs) wat betreft de politieke situatie. Ze gebruiken social media om politieke misstanden aan de kaak te stellen en het volk hierover te informeren. Dit was onder het bewind van Soeharto ondenkbaar. Politieke kopstukken, politieke partijen en bewegingen zijn op Twitter ruim vertegenwoordigd, maar de overheidsinstanties zijn er nauwelijks te vinden. Er vinden van tijd tot tijd heftige discussies en twitwars plaats. Dit geeft aan dat het land zich nog steeds in een proces van democratisering bevindt. Waar deze ontwikkeling naar toe gaat en hoe de overheid zich gaat opstellen, is moeilijk te voorspellen. Maar zeker is dat de geest uit de fles is.

Lees op 2 september 2011 het vervolg Deel 2 van deze CSN blog die uitgebreid ingaat op de economische en sociale factoren die het succes van sociale netwerken in Indonesië bepalen.

Be Sociable, Share!

•