In aanloop naar de landelijke verkiezingen gaan steeds meer politici sociale media gebruiken als campagnemiddel. Bovendien besteden de media ook steeds meer aandacht aan de manier waarop politici en burgers sociale media gebruiken. Op deze blog was eerder te lezen op welke manieren president Obama verschillende sociale media tijdens zijn campagne succesvol inzette om kiezers te benaderen en stemmen te winnen. Inmiddels zijn alle ogen gericht op de manier waarop Nederlandse politici sociale media zullen gebruiken in hun strijd om stemmen en zetels. Zal het onze politici lukken om sociale media op een effectieve en succesvolle manier in te zetten, en zal deze goede inzet van sociale media naast reguliere campagne-activiteiten de uiteindelijke verkiezingsuitslag beïnvloeden?

Gemeenteraadsverkiezingen: generale repetitie

Wat het gebruik van sociale media als onderdeel van een verkiezingscampagne betreft, kunnen de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2010 gezien worden als een oefening. Tijdens deze verkiezing maakten lokale politici voor het eerst op grote schaal gebruik van sociale media zoals Twitter en LinkedIn. Het gedrag van kandidaten voor de gemeenteraadsleden is door verschillende partijen nauwgezet in de gaten gehouden en geanalyseerd. De grote vraag is echter: in hoeverre heeft het gebruik van sociale media door lokale politici effect gehad en dus de verkiezingsuitslag positief beïnvloed?

Onderzoek: gebruik van sociale media heeft geen invloed gehad op verkiezingsuitslag

Hogeschool Saxion deed onderzoek naar de impact van sociale media op de lokale verkiezingen in maart 2010. De onderwijsinstelling heeft voor twee Nederlandse gemeenten, Enschede en Arnhem, in kaart gebracht “of, hoe intensief en op welke wijze politieke partijen en individuele verkiezingskandidaten, tijdens de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, gebruik hebben gemaakt van social media.” Om het gebruik van sociale media te meten, hebben de onderzoekers gekeken naar kwantitatieve gegevens zoals aantal tweets, blogpost, reacties op blogs, aantal vrienden, etc. Deze kwantitatieve data geeft inzage in het gebruik van sociale media, maar nog geen indicatie in de mate van activiteit. Daarom heeft Saxion voor het onderzoek de ‘Social Media Indicator“ (SMI) ontworpen om inzicht te krijgen in de mate van activiteit van partijen en politici in sociale media. Met behulp van de SMI worden punten toegekend die een indicatie geven van de participatie in sociale media. Hoe hoger het participatieniveau is in sociale media, hoe meer punten voor deze activiteit worden toegekend. Voor het hebben van een Twitter-account worden bijvoorbeeld tien punten toegekend, maar voor elke geplaatst tweet krijgt de kandidaat of partij een punt extra. Een reply levert twee punten op, en een retweet vijf. Elke follower is twee punten waard, elke following een punt.

De Saxion Social Media Indicator

Conclusie van het Saxion-onderzoek

De verwachting van de onderzoekers was dat kandidaten en partijen die een hoog scoorden op de SMI – en dus een hoog participatieniveau hadden – veel stemmen zouden krijgen. Deze hypothese kon na het onderzoek echter niet onderschreven worden. De onderzoekers komen tot de conclusie dat:

1. sociale media nauwelijks worden ingezet door partijen bij lokale politieke verkiezingen
2. dat slechts enkele kandidaten sociale media gebruiken voor participatie met hun achterban
3. dat verbinding tussen sociale media activiteiten van kandidaten en hun partijen marginaal is
4. dat het niet zo is dat sociale media activiteiten leiden tot betere verkiezingsresultaten
5. dat het niet zo is dat sociale media activiteiten leiden tot voorkeurstemmen in een partij

Uit het onderzoek blijkt dus dat er vooralsnog geen verband aangetoond kan worden tussen de mate van de inzet van sociale media en de positieve of negatieve verkiezingsresultaten. Niet alleen is de mate van activiteit van lokale politici en partijen erg laag, ook is deze niet effectief volgens Saxion. Saxion beveelt dan ook aan dat politici sociale media meer moeten gebruiken voor participatie, en niet hoofdzakelijk als zendmedium. Daarnaast adviseren de onderzoekers dat de activiteiten in sociale media van politieke partijen en partijleden meer met elkaar verbonden moeten worden, en dat ook de participatie van verschillende partijleden onderling beter verbonden zou moeten worden.

Evaluatie van het onderzoek door KREM

Het onderzoek van Saxion geeft een duidelijk beeld van het feit dat politici nog niet voldoende in staat zijn om sociale media op een juiste manier te gebruiken en het juiste participatieniveau te bereiken. Met de SMI heeft Saxion een interessante tool ontwikkeld om de mate van participatie af te lezen uit kwantitatieve data en om bloot te leggen dat de mate van participatie van kandidaten nog erg laag ligt.

• Tip: Maak gebruik van specifieke netwerken binnen sociale media
  Hoewel de conclusie van het onderzoek een antwoord is op de vraag die de onderzoekers hebben gesteld, ziet het onderzoek een belangrijk element van sociale media over het hoofd. Het gaat namelijk niet alleen om hoge mate van participatie, maar ook om interactie te hebben met de juiste doelgroep. Het aantal @replies zegt namelijk niks over met wie de dialoog aan wordt gegaan. Sociale media bieden gebruikers de mogelijkheid om toegang te krijgen tot kleinere, specifieke netwerken. Dit kan met name voor politici van belang zijn om voorkeursstemmen te vergaren, en om persoonlijke en lokale standpunten uit te dragen. Een goed voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld lokale politicus Marc Dubach, kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010 voor D66 in Eindhoven. Uit een nauwkeurige analyse van zijn social media gebruik is gebleken dat hij beheerder is van de LinkedIn-groep voor Eindhovenaren, en op Twitter een lijst heeft gecreëerd waarin hij Twitteraars uit Eindhoven heeft ondergebracht.

• Tip: zoek lokale netwerken op buiten de ‘bekende“ sociale media
  Kleine, specifieke netwerken kunnen verschillende vormen aannemen: het kan een LinkedIn-groep zijn, een Hyve of Twitter-list, maar bijvoorbeeld ook een lokaal initiatief waarbij op een ander platform een community wordt gevormd, zoals de website www.ikwildateindhoven.nl. In kleine netwerken kunnen specifieke doelgroepen gevonden worden die waardevol kunnen zijn voor politici. Het is dus belangrijk dat politici zich niet alleen richten op het volledige netwerk, maar dat zich ook actief mengen in netwerken van specifieke doelgroepen voor bijvoorbeeld ondernemers, mensen uit de zorg of het onderwijs of jongeren. In deze netwerken kunnen politici luisteren naar hun doelgroep en ontdekken welke onderwerpen er spelen, de dialoog aangaan en meer gericht informatie verspreiden en standpunten duidelijk maken. Wanneer politici zich op een goede, actieve manier binnen specifieke netwerken begeven, kan dit net zo waardevol zijn of misschien zelfs meer waardevol dan enorme hoeveelheden followers, vrienden of connecties.

Be Sociable, Share!

•